Welcome To VERIG™ Portal
0869981699 support@verig.vn

Ứng dụng công nghệ thông tin trong cho vay ngang hàng P2P Lending

Cho vay ngang hàng đang phát triển ra sao trên thế giới và tại Việt Nam?

Ngày nay công nghệ thông tin 4.0 mở ra nhiều phương tiện kết nối nhà đầu tư với các DN vay vốn. Một trong những trường hợp điển hình là hình thức cho vay ngang hàng gọi là P2P Lending, qua đó các công ty Fintech kết nối nhà đầu tư với DN vay vốn qua ứng dụng CNTT. Hoạt động cho vay ngang hàng đang phát triển nhanh tại nhiều quốc gia trong đó có Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc và nhiều nước tại Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Đây có thể được xem là hoạt động tài chính cần thiết để bổ sung cho hệ thống ngân hàng truyền thống. Hiện nay tại Việt Nam có khoảng 50 công ty P2P Lending có hoạt động được xem là đáng tin cậy, trong đó có công ty Verig mới thành lập. Theo mô hình vận hành của Verig thì Verig đóng vai trò kết nối nhà đầu tư và DN vay vốn. DN vay vốn là cổ đông của Verig và được thẩm định kỹ càng bởi Verig trước khi giới thiệu cho nhà đầu tư.
Tuy nhiên, hoạt động P2P Lending đã và đang tạo ra những dư luận tiêu cực. Nhiểu công ty P2P biến tướng trở thành những DN huy động vốn và cho vay các thành phần kinh tế, gây nên những
hệ lụy và thiệt hại cho nhà đầu tư và người đi vay. Mới đây TQ đã đóng cửa bốn chục công ty P2P Lending vì những hoạt động huy động vốn và cho vay trá hình gây thiệt hại cho người đầu tư và cả bên vay. Tuy nhiên, hoạt động cho vay ngang hàng vẫn phát triển ở TQ vì đây là kênh đầu tư nhanh chóng, lãi suất cao. Còn đối với người đi vay hay DN vay vốn thì việc vay vốn giản dị, nhanh chóng và thuận lợi hơn nhiều so với vay ngân hàng, đặc biệt cho những món vay nhỏ và bên đi vay không có tài sản thế chấp.

TS – Nguyễn Trí Hiếu

Cho vay ngang hàng đáp ứng nhu cầu vay vốn của DN ra sao?
Theo số liệu thống kê của NHNN Việt Nam cập nhật đến hết tháng 5/2019 cho thấy, tín dụng cho các DNNVV đã tăng 5,04%. Tỷ trọng dư nợ tín dụng cho các DNNVV chiếm từ 17-18% tổng dư nợ trong toàn bộ nền kinh tế. Với tỷ trọng tín dụng khiêm tốn như thế thì các DNNVV lại đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế với 97% trong tổng số các doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó hầu hết là các doanh nghiệp có sơ hữu tư nhân. Các doanh nghiệp này đóng góp tới 40% GDP và sử dụng trên 50% lực lượng lao động. Hơn thế nữa, trong khi các doanh nghiệp lớn thường đặt cơ sở tại những trung tâm kinh tế của đất nước thì doanh nghiệp nhỏ và vừa có mặt ở khắp các địa phương và đóng góp nhiều cho ngân sách địa phương và tạo công ăn việc làm tại địa phương.
Không những tỷ trọng cho vay các DNNVV chỉ chiếm 17-18% mà các DNNVV rất khó khăn khi vay vốn tại các ngân hàng. Các doanh nghiệp này thường không có đủ tài sản thế chấp để vay. Nhiều doanh nghiệp là những doanh nghiệp khởi nghiệp, thiếu hụt vốn, lịch sử hoạt động ngắn ngủi, sổ sách kế toán không chuẩn mực, sản phẩm và vị trí trong thị trường yếu kém. 95% các doanh nghiệp khởi nghiệp thua lỗ và phá sản hay ngừng hoạt động trong 3 năm đầu đi vào hoạt động. Các ngân hàng thường chỉ cho vay các doanh nghiệp đã vượt qua điểm hòa vốn và có lời và thường đòi hỏi doanh nghiệp đi vay có tài sản thế chấp để hạn chế rủi ro. Theo một khảo sát của Công ty Validus Capital có trụ sở ở Singapore và có hoạt động tại Việt Nam, có tới 98% DNNVV khó tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng, với nhu cầu vay vốn tín chấp và những món vay tương đối nhỏ. Nhiều doanh nghiệp khi túng vốn đã phải vay nóng, ngay cả vay các tổ chức tín dụng đen với lãi suất cắt cổ và phải đương đầu với những thủ đoạn đòi nợ mang tính xã hội đen.
Cũng rất may trong tình trạng khó khăn này thì công nghệ thông tin đã cung cấp những nền tảng (platform) để kết nối nhà đầu tư và các DN vay vốn, qua việc ứng dụng tri tuệ nhân tạo (AI), để thu xếp hiệu quả các nguồn tài trợ vốn kinh doanh dễ tiếp cận, chi phí hợp lý cho các DN Việt Nam. Nhiều công ty tư vấn tài chính kết nối hoạt động cho vay ngang hàng, trong đó có Verig là một công ty tư vấn tài chính trong Tập đoàn tài chính Kim Nam, đang cung cấp dịch vụ cho vay ngang hàng.

P2P Lending được vận hành ra sao?
Thông thường với những công ty “P2P Lending” kinh doanh chân chính, họ làm trung gian kết nối nhà đầu tư (người có tiền nhàn rỗi để cho vay) và doanh nghiệp vay vốn, với những món vay nhỏ trong khoảng 10 triệu – một tỷ đồng, với thời hạn vay ngắn từ khoảng vài tuần đến 12 tháng, và lãi suất và các lệ phí không vượt 20%, đúng theo qui định hiện hành.
Hoạt động cho vay ngang hàng hay còn gọi là đầu tư ngang hàng được thực hiện khi nhà đầu tư với số tiền nhàn rỗi cho các doanh nghiệp có nhu cầu vay, thông qua một nền tảng trực tuyến, do một công ty kết nối tài chính (CT KNTC) vận hành và quản lý. Trên nền tảng trực tuyến này các DN có nhu cầu vay gửi thông tin liên quan đến nhu cầu vay (số tiền vay, thời hạn, mục đích sử dụng vốn) và thông tin tài chính của doanh nghiệp mình. Trên cơ sở các dữ liệu đã cung cấp, CT KNTC phân tích tình hình tài chính và nhu cầu vay của DN và đưa ra khuyến nghị liên quan đến nhu cầu vay. Sau đó CT KNTC giới thiệu DN vay vốn cho nhà đầu tư để nhà đầu tư quyết định. Khi DN vay vốn và nhà đầu tư đã được kết nối thì CT KNTC sẽ hổ trợ hai bên để ký kết hợp đồng cho vay, thông thường dưới hình thức các văn bản điện tử và chữ ký điện tử. CT KNTC sẽ làm trung gian để chuyển tiền từ nhà đầu tư qua cho DN vay vốn, sau đó sẽ theo dõi lịch trả nợ để tiếp nhận số tiền DN trả nợ để chuyển tiếp cho nhà đầu tư. CT KNTC cũng có nhiệm vụ nhắc nợ và nếu cần sẽ hổ trợ nhà đầu tư trong việc thu hồi nợ. Những thông tin và tài liệu liên quan đến hoạt động cho vay ngang hàng được lưu giữ tại CT KNTC với kỹ thuật blockchain có tính bảo mật và an toàn mạng cao.
Giao dịch giữa nhà đầu tư và DN vay vốn được thực hiện qua một tài khoản trung gian mà CT KNTC đặt tại một ngân hàng. Các thông tin liên quan đến những giao dịch này bao gồm giải ngân, trả nợ gốc và lãi, trả các loại phí, lãi phạt, lịch sử trả nợ đều được ghi nhận trên hệ thống sổ sách của CT KNTC.

Thuận lợi và rủi ro cho nhà đầu tư?
CT KNTC đưa ra một danh mục những DN có nhu cầu vay vốn với những thông tin như tên doanh nghiệp, số tiền muốn vay và thời hạn vay. Các nhà đầu tư lựa chọn DN vay vốn và CT KNTC sẽ cung cấp thông tịn cụ thể về DN vay. Nhà đầu tư được hưởng những thuận lợi sau đây:
· Nhà đầu tư có thể lựa chọn DN vay vốn tùy theo khẩu vị đầu tư và khẩu vị rủi ro của mình
· Qua hình thức khớp lệnh nhà đầu tư cũng có thể yêu cầu CT KNTC tìm DN vay vốn phù hợp với những tiêu chí đầu tư mà nhà đầu tư đưa ra
· Mức lợi nhuận cao, lên đến tới 20%/năm
· Số vốn đầu tư nhỏ, chỉ từ 10 triệu đồng, với kỳ hạn đầu tư linh hoạt
· Không đòi hỏi nhiều thời gian tìm hiểu kiến thức và kinh nghiệm đầu tư tài chính
· Hạn chế rủi ro đầu tư nhờ vào hoạt động kiểm định doanh nghiệp chặt chẽ và hệ thống quản trị rủi ro tín dụng hiện đại mà CT KNTC thực hiện
· 100% các khoản đầu tư được mua bảo hiểm tín dụng để đảm bảo sự an toàn
Bên cạnh các thuận lợi nhà đầu tư phải chấp nhận P2P lending là một hoạt động đầu tư, do đó sẽ tiềm ẩn những rủi ro. Tại Việt Nam, P2P lending là một lĩnh vực mới, đang được ngân hàng nhà nước nghiên cứu xây dựng hành lang pháp lý và lựa chọn doanh nghiệp thí điểm, việc quản lý hiện tại vẫn đang quy xét theo luật dân sự. Nhà đầu tư có thể chịu rủi ro trong trường hợp đơn vị huy động vốn mất khả năng thanh toán, tuy nhiên điều này được hạn chế từ khâu thẩm định, cũng như các công ty P2P sẽ có biện pháp hỗ trợ nhà đầu tư thu hồi vốn.

Thuận lợi và rủi ro cho DN vay vốn?
Đối với các DN vay vốn, đây là những thuận lợi:
· Vốn huy động lên đến 1 tỷ đồng
· Không yêu cầu tài sản thế chấp
· Thủ tục hồ sơ đơn giản
· Thời gian giải ngân nhanh chóng
· Kỳ hạn linh hoạt từ 10 – 90 ngày, phù hợp nhu cầu trong ngắn hạn

Tuy nhiên, DN vay vốn phải hội đủ tối thiểu những điều kiện sau:
· Doanh nghiệp / Hộ kinh doanh có đăng ký và hoạt động tại Việt Nam
· Không có nợ xấu tại các tổ chức tín dụng/ tài chính tính đến thời điểm hiện tại
· Hoạt động kinh doanh ổn định
· Có phương án kinh doanh cụ thể và đề xuất huy động vốn rõ ràng.
Dưới những điều kiện trên, DN vay vốn có thể gặp những bất lợi sau:
· DN đã hay đang có nợ xấu tại ngân hàng
· DN không có phương án hay kế hoạch trả nợ
· DN không tìm được nhà đầu tư vì số tiền vay, mục đích vay và thời hạn vay vượt ra ngoài các giới hạn của hình thức vay P2P
· DN không tìm được các sản phẩm cho vay phù hợp với nhu cầu của mình

Đặc thù của chương trinh cho vay P2P tại VERIG

VERIG là một công ty mới được thành lập với sứ mệnh xây dựng một hệ sinh thái trên nền tảng công nghệ hiện đại để kết nối và chia sẻ các nguồn lực trong cộng đồng doanh nghiệp SMEs. Mô hình hoạt động của Verig bao gồm hệ thống cho vay ngang hàng. DN vay vốn là các cổ đông của Verig trong khi nhà đầu tư có tiền nhàn rỗi là thành viên của Verig hay không đều có thể tham gia chương trình cho vay ngang hàng này.

Việc bảo toàn vốn cho nhà đầu tư là ưu tiên hàng đầu của Verig. Vì thế Verig xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro rất chặt chẽ bao gồm việc thẩm định khả năng trả nợ và chấm điểm tín dụng của DN vay vốn. Với các hộ kinh doanh, VERIG thẩm định việc sử dụng vốn vay của hộ kinh doanh, bảo đảm số tiền vay được sử dụng đúng mục đích kinh doanh và xác nhận nguồn trả nợ.

Ngoài ra, khi tham gia vay vốn, chủ doanh nghiệp/ chủ hộ kinh doanh sẽ ký cam kết bảo lãnh cho khoản huy động của doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp phá sản, nghĩa vụ hoàn trả khoản huy động vốn sẽ chuyển sang cho chủ doanh nghiệp đứng ra bảo lãnh. Bên cạnh đó, doanh nghiệp vay vốn bắt buộc phải mua bảo hiểm bảo nhân thọ cho chủ doanh nghiệp/ chủ hộ kinh doanh. Nếu chủ doanh nghiệp/ chủ hộ kinh doanh tử vong hoặc bị thương tật toàn bộ vĩnh viễn trong thời hạn hợp đồng bảo hiểm có hiệu lực (theo các điều khoản trong hợp đồng bảo hiểm), hãng bảo hiểm phải có trách nhiệm hoàn trả khoản huy động vốn thay cho doanh nghiệp vay vốn

Kết luận:
Hoạt động cho vay ngang hàng là một hoạt động tài chính mới mẻ nhưng rất quan trọng, bổ sung cho hoạt động tín dụng của hệ thống ngân hàng Việt Nam. Hiện nay pháp luật chưa có qui định cụ thể về loại hình hoạt động này. NHNN đang xây dựng một chương trình thử nghiệm được gọi là Regulatory sandbox và có thể sẽ mời một số công ty P2P Lending tham dự chương trình thử nghiệm này trước khi ban hành một nghị định về P2P Lending. Trong khi chờ có một qui định pháp luật cho P2P Lending, các công ty P2P Lending tại Việt Nam đang phát triển mạnh và có cơ hội bùng nổ vì nhu cầu vay tín chấp của những DN nhỏ và vừa và các hộ kinh doanh ngày càng cao. Verig là một trong những CT KNTC đã xây dựng một hệ thống cho vay ngang hàng cho các cổ đông của Verig dựa trên những tiêu chí về kiểm soát rui ro cao và bảo đảm tính an toàn vốn cho nhà đầu tư bên cạnh những tiện ích và thuận lợi cho các DN và hộ kinh doanh vay vốn.

TS. Nguyễn Trí Hiếu – Chuyên viên cao cấp VERIG